Độ tan là gì? Công thức tính và các yếu tố ảnh hưởng đến độ tan của chất

22/10/2021 14:13 +07 - Lượt xem: 4417

Độ tan là gì? Bạn muốn biết công thức tính độ tan cũng như các yếu tố nào ảnh hưởng đến độ tan của một chất trong nước? Bilico sẽ giúp bạn giải đáp những thắc mắc trên với những thông tin chính xác, cụ thể dưới đây.

Khái niệm độ tan là gì?

ảnh độ tan là gì

Độ tan được hiểu đơn giản là khả năng hòa tan của một chất ở trong nước để tạo ra dung dịch đồng nhất. Theo công thức tính độ tan, bạn có thể định nghĩa độ tan là số gam chất đó hòa tan trong 100g nước tạo thành dung dịch bão hòa. Chẳng hạn, ở nhiệt độ 25 độ C, độ tan của dung dịch natri clorua là 36g, độ tan của AgNO3 là 222g…

Có 2 yếu tố chính ảnh hưởng đến độ tan: Với chất rắn, độ tan phụ thuộc vào nhiệt độ, còn với chất khí, độ tan phụ thuộc vào cả nhiệt độ và áp suất.

Thế nào là chất tan và chất không tan

Để phân biệt được chất nào tan, chất nào không tan, bạn cần làm thí nghiệm để kiểm chứng, cụ thể:

Thí nghiệm về chất tan và chất không tan

Thông thường, người ta sẽ dựa vào độ tan của chất đó trong nước để xác định xem đó là chất tan hay chất không tan. Nếu 100g nước hòa tan >10g chất thì chất đó là chất tan. Nếu 100g nước chỉ hòa tan <1g chất đó, gọi là chất tan ít. Trong trường hợp 100g nước hòa tan < 0,01g chất sẽ được gọi là chất không tan.

ảnh NaCl tan được trong nước

NaCl tan được trong nước

Bạn có thể thí nghiệm canxi cacbonat và natri clorua vào 100g nước để kiểm tra sẽ thấy: CaCO3 không tan trong nước, NaCl tan được trong nước.

Như vậy, có thể thấy, trong thực tế, không phải mọi chất đều hòa tan được trong nước. Có chất tan nhiều, tan ít, hoặc không tan.

Tính tan của muối, axit, bazơ trong nước

ảnh Bảng tính tan trong nước của các axit, bazơ, muối

Bảng tính tan trong nước của các axit, bazơ, muối

Đối với axit: Trừ axit silixic, hầu hết các axit đều tan dễ dàng trong nước.

Đối với bazơ: Có một số bazơ ít tan trong nước như NaOH, Ca(OH)2, Ba(OH)2, còn lại các bazơ đều không tan trong nước.

Đối với muối: Tất cả các muối Na, -NO3, K, muối Na2CO3, muối K2CO3 đều tan trong nước. Phần lớn các muối clorua và sunfat cũng tan được trong nước, trừ BaSO4, AgCl, PbSO4. Muối cacbonat không tan trong nước.

Công thức tính độ tan CHUẨN của một chất trong nước

Để tính độ tan của một chất, ta dựa vào công thức tính sau:

S = (mct/mdm) x 100

Trong đó: mct là khối lượng chất tan, mdm là khối lượng dung môi, S là độ tan.

Với công thức tính này, ta có thể thấy độ tan càng nhỏ thì chất đó tan càng ít trong nước và ngược lại, nếu độ tan S lớn thì chất có tan nhiều trong nước.

Phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến độ tan của một chất là gì?

Bên cạnh hai yếu tố chính là nhiệt độ và áp suất như đã nêu ở phần khái niệm độ tan, chúng tôi sẽ đi sâu vào 10 yếu tố ảnh hưởng đến độ tan của một chất, cụ thể:

#1. Yếu tố nhiệt độ

Bạn chỉ cần quan tâm đến hai chất khí và rắn. Đối với chất khí, nhiệt độ càng cao thì độ tan trong dung môi càng thấp và ngược lại. Đối với chất rắn thu nhiệt thì nhiệt độ càng cao, độ tan càng lớn. Trong khi đó, với chất rắn tỏa nhiệt, nhiệt độ càng cao thì độ tan càng thấp.

ảnh biểu đồ Nhiệt độ ảnh hưởng đến độ tan của chất rắn

Nhiệt độ ảnh hưởng đến độ tan của chất rắn

#2. Yếu tố áp suất

Yếu tố áp suất chủ yếu áp dụng đối với chất khi. Nếu chất khí có độ tan thấp và áp suất không quá lớn thì lượng chất khí hòa tan trong chất lỏng tỉ lệ thuận với áp suất của nó trên bề mặt chất lỏng. Vì vậy, khi áp suất tăng, kéo theo độ tan tăng và ngược lại.

#3. Yếu tố hỗn hợp dung môi

Yếu tố dung môi cũng ảnh hưởng đến độ tan của một chất. Khi kết hợp hỗn hợp dung môi đồng tan với nước thì độ tan của các chất khó tan sẽ ngày càng cao hơn.

#4. Dựa vào độ phân cực của dung môi và chất tan

Bạn có thể phân chia thành các chất phân cực dễ tan trong dung môi như nước, muối, kiềm, axit vô cơ… Các chất ít phân cực dễ tan hơn như benzene, chloroform…

#5. Dựa vào hình dạng

Với chất rắn dạng không định hình thì có độ tan lớn hơn chất rắn dạng tinh thể. Tuy nhiên, chất rắn vô định thường có xu hướng chuyển về dạng tinh thể.

ảnh hình dạng chất rắn

#6. Căn cứ vào các icon cùng tên

Khi người dùng tiến hành tăng nồng độ các icon cùng tên, chất tan có cân bằng điện ly dịch chuyển dần về phía dạng phân tử nên làm giảm độ tan. Vì vậy, trước khi thực hiện việc hòa tan một chất vào dung dịch (nước), bạn cần hòa tan chất ít tan, rồi hòa tan chất dễ tan.

#7. Dựa vào hiện tượng đa hình

Chất rắn có thể kết tinh thành nhiều dạng tinh thể khác nhau nên có độ tan và tính chất khác nhau. Với các chất có tinh thể kém bền cần ít năng lượng phá vỡ cấu trúc nên chất đó dễ tan trong nước. Tuy nhiên, phần lớn các chất này có xu hướng chuyển về dạng bền để làm giảm độ tan của chất rắn.

#8. Dựa vào hiện tượng hydrat hóa

Hiện tượng hydrat hóa cũng là một yếu tố ảnh hưởng đến độ tan của một chất. Trong quá trình kết tinh, chất rắn tồn tại ở dạng khan sẽ có độ tan lớn hơn chất rắn tồn tại ở dạng ngậm nước.

#9. Yếu tố chất điện ly

Chất điện li trong dung dịch có tác động làm giảm độ tan của chất tan. Vì vậy, bạn cần tiến hành pha loãng chất điện ly trước khi hòa vào dung dịch đảm bảo quá trình tan diễn ra ổn định.

#10. Căn cứ vào độ pH của dung dịch

Nếu axit hóa dung môi sẽ làm độ tan của các chất kiềm yếu sẽ tăng cao. Trong khi đó, nếu kiềm hóa dung môi thì axit yếu có độ tan tăng lên. Với các chất lưỡng tính, độ pH của dung dịch càng xa điểm đẳng điện, độ tan càng lớn và ngược lại.

Bảng tính tan trong nước của các axit, bazơ, muối

Dựa vào bảng tính tan hóa học của muối, axit, bazơ mà bạn có thể biết được chất nào tan, ít tan, tan nhiều hoặc không tan.

ảnh Bảng tính tan trong nước của các axit, bazơ, muối1

Trong đó, lưu ý: T là chất dễ tan, K là chất không tan, I là chất ít tan, “-” là chất không tồn tại.

Hướng dẫn cách đọc bảng tính tan nhanh nhất cho người dùng

Tùy từng chất cụ thể để bạn xác định được ion âm, ion dương và đối chiếu theo cột, hàng để biết trạng thái chất đó là tan hay không tan:

ảnh bảng tính tan nhanh

Bảng tính tan cập nhật CHUẨN NHẤT

Dựa vào bảng tính tan chi tiết

Hợp chất

Tính chất Ngoại trừ
Axit (xem tại cột ion H+ và anion gốc axit tương ứng) Tan

H2SiO3

Bazo (xem tại hàng ion OH- và các cation tương ứng) Không tan

LiOH, NaOH, KOH, Ca(OH)2, Ba(OH)2, NH4OH.

– Muối liti

– Muối natri

– Muối kali

– Muối amoni

Tan
Muối bạc Không tan (AgCl)

AgNO3, CH3COOAg.

– Muối nitrat

– Muối axetat

Tan
– Muối clorua

– Muối bromua

– Muối iotua

Tan AgCl: kết tủa trắng

AgBr: kết tủa vàng nhạt

AgI: kết tủa vàng

PbCl2, PbBr2, PbI2

Muối sunfat Tan BaSO4, CaSO4, PbSO4: kết tủa trắng

Ag2SO4: ít tan

– Muối sunfit

– Muối cacbonnat

Không tan Trừ muối của kim loại kiềm và amoni NH4+
Muối sunfua Không tan Trừ muối của kim loại kiềm, kiềm thổ và amoni NH4+
Muối photphat Không tan Trừ muối với Na+, K+ và amoni NH4+

Dựa bài bài thơ tính tan của muối dễ nhớ

“Loại muối tan tất cả

là muối nitrat

Và muối a xê tát

Bất kể kim loại nào

Những muối hầu hết tan

Là clorua, sunfat

Trừ bạc chì clorua

Bari, chì sunfat

Những muối không hòa tan

Cacbonat, photphat

Sunfua và sunfit

Trừ kiềm, amoni”.

Bài viết trên đã giúp người đọc có thêm nhiều kiến thức hữu ích về độ tan là gì? Công thức tính độ tan, các yếu tố ảnh hưởng đến độ tan của một chất cũng như cách đọc bảng tính tan dễ thuộc. Qua đó, hy vọng bạn sẽ phân biệt được chất nào tan, chất nào không tan một cách nhanh nhất. Liên hệ ngay Bilico để được tư vấn trực tiếp hotline: 0912644646

Xem thêm: Chất khử là gì?

 




Bài xem nhiều


  •  
     
    25/10/2021 | Tin chuyên ngành
    Lưu lượng là gì? Có những phương pháp nào đo lưu lượng đảm bảo chính xác nhất? Bài viết dưới đây,Bilico sẽ giải đáp tất tần tật và đầy đủ cho bạn về hai câu hỏi chính trên. Cùng dõi theo ngay nhé!
  •  
     
    22/10/2021 | Tin chuyên ngành
    Trong quy trình xử lý nước cấp sinh hoạt, keo tụ và tạo bông là một trong những công đoạn rất quan trọng. Vậy quá trình keo tụ tạo bông là gì? Quy trình này xảy ra như thế nào? Cần phải sử dụng cùng những loại hóa chất nào? Các yếu tố nào sẽ làm ảnh hưởng đến quy trình này? Bài viết này sẽ giải đáp tất cả mọi thắc mắc.
  •  
     
    22/10/2021 | Tin chuyên ngành
    Trong quá trình thiết kế bể bơi, việc đo chính xác tốc độ của dòng chảy là một việc vô cùng quan trọng. Chúng giúp xác lập các thông số để có thể chọn các loại thiết bị có công năng phù hợp. Vậy trong quá trình đó bạn đã bao giờ nghe thấy GPM và LPM chưa? GPM và LPM là gì? Bài viết này sẽ tổng hợp tất cả những thông tin cơ bản về các đơn vị đo lường tốc độ dòng chảy này.
  •  
     
    18/10/2021 | Tin chuyên ngành
    Bàn hút đáy hồ bơi là một trong những dụng cụ hỗ trợ đắc lực trong công việc xử lý rác thải, cặn bẩn đọng ở đáy hồ. Hiện nay, trên thị trường các loại bàn hút đáy rất đa dạng về kiểu loại, mẫu mã, nguồn gốc xuất xứ, giá cả,... khiến cho nhiều nhà đầu tư đau đầu trong vấn đề lựa chọn. Để giải quyết vấn đề, bài viết dưới đây sẽ chia sẻ các thông tin quan trọng về loại thiết bị này.
  •  
     
    14/10/2021 | Tin chuyên ngành
    Một trong những độc tố có ảnh hưởng lớn đến hệ thần kinh là Flo. Đây là một trong những nguyên nhân chính làm ảnh hưởng tới sự phát triển của não bộ. Nhưng không phải ai cũng biết được tác hại của flo đối với sức khỏe. Vậy chính xác flo là gì? Ảnh hưởng của flo và cách loại bỏ flo ra khỏi nước như thế nào?
  •  
     
    13/10/2021 | Tin chuyên ngành
    TSS là gì? Chúng có ảnh hưởng như thế nào đến nguồn nước. Bài viết dưới đây được Bilico sẽ giúp bạn có thể trả lời câu hỏi trên. Cùng tìm hiểu nhé!
  •  
     
    12/10/2021 | Tin chuyên ngành
    Độ dẫn điện của nước là gì? Nó có tầm quan trọng như thế nào? Vì sao chúng ta lại cần phải kiểm tra độ dẫn điện trong nước. Các chuyên gia của Bilico sẽ thông tin chi tiết trong bài viết dưới đây. Cùng tìm hiểu với chúng tôi nhé.
  •  
     
    11/10/2021 | Tin chuyên ngành
    Sự tồn tại của Coliform trong nước cho thấy rằng nước đang bị ô nhiễm và ảnh hưởng đến cuộc sống sinh hoạt thường ngày. Vậy coliform là gì? Vi khuẩn này gây hại đến mức nào? Cách để loại bỏ chúng ra khỏi nguồn nước là gì? Cùng theo dõi bài viết dưới đây nhé.
  •  
     
    08/10/2021 | Tin chuyên ngành
    H2O hay còn gọi là nước là một hợp chất gồm oxi và hidro. Có thể nói rằng nước là một phần không thể thiếu cho mọi loài sinh vật sống trên Trái Đất, đặc biệt là đối với con người. Vậy nước là gì?
  •  
     
    28/09/2021 | Tin chuyên ngành
    Bể bơi không chỉ là nơi để vận động mà còn là nơi thư giãn, giải trí giữa các bạn trẻ, gia đình. Các trò chơi hồ bơi dần trở nên phổ biến hơn và được mở rộng trên mọi bể bơi như một hình thức thu hút khách hàng. Có rất nhiều loại trò chơi dưới nước có thể thực hiện và phù hợp với mọi lứa tuổi. Bài viết dưới đây sẽ điểm ra top 5 trò chơi bể bơi đang thịnh hành nhất hiện nay.